turcă
Gittikce esaret hafifliyorsa da, tahammül de azaliyor. Insanin sinirleri celikten degil ki, ilanihaye metanetini muhafaza etsin; fakat ben d, felsefe gibi kuvvetli bir sinir ilaci bulundugu icin, metanetim eksilmiyor.Hadiseleri herkes baska türlü görür; filozof baska türlü görür. Filozof hadiselere bakmaz, bu hadiselerin bir araya gelince ifade ettikleri tekamül hareketine bakar. Cemiyetler terakkiye, tekamüle dogru gidiyorlar mi Filozofun aradigi budur.Tekamül varsa, istikbal iyidir.o halde gam yoktur.Mesela ipekböcegi kozanin icine bir tirtil halinde gelir. Kozaya röntgen suaiyle bakildigi zaman tirtilin büzülmeye basladigi görülür. Baskalari bunu görünce eyvah ipekböcegi ölüyor, der. Halbuki filozof bakinca der ki, hayir, ipekböcegi ölmüyor belki tirtil halinden, kelebek haline geciyor. Ipekböcegi gibi, cemiyetler de tirtil halinden, kelebek haline gecebilirler. Iste bugün dünyadaki karisikliklar bundan ileri geliyor...
