turcă
Principia Newtonin yasami sirasinda ilk kez 250 kopya olmak üzere 1687de, ikinci kez 750 kopya olmak üzere Cotes tarafindan 1713te, ve ücüncü kez Pemberton tarafindan 1726da yayimlandi. Latince metin 1729da Andrew Motte tarafindan Ingilizceye cevrildi. Florian Cajori ceviriyi gözden gecirdi ve metne tarihsel ve aciklayici notlar ekledi. Principia üc kitaptan olusur. Birincisi cisimlerin bos uzaydaki devimlerini, ikincisi direnc gösteren bir ortamdaki devimi, ücüncüsü günes dizgesinin fenomenlerini, kuyruklu yildiz yörüngelerini, tedirginligi ve yildizlarin paralakslarini ele alir ve ünlü Genel Notu kapsar. ICINDEKILERNewtonin Birinci Yayima Önsözü 9Newtonin Ikinci Yayima Önsözü 13Cotesun Ikinci Yayima Önsözü 15Newtonin Ücüncü Yayima Önsözü 37Tanimlar 39Devim Belitleri ya da Yasalari 55KITAP I. CISIMLERIN DEVIMIKESIM 1. Ilk ve son oranlar yöntemi 75Kesim 12. Küresel Cisimlerin Cekim Kuvvetleri Ön. 75-76 89KITAP III. EVRENIN DIZGESI Matematiksel Irdelemede 93Felsefede Uslamlama Kurallari 95Önermeler 4-6 Yercekimi Üzerine 98Genel Not 105EKLERMEKTUPLAR VE PARCALAR1 Robert Boylea Bir Mektup ETHER VE YERCEKIMI 1152 Oldenburga Bir Mektuptan ÖNSAVLAR ÜZERINE 1193 Richard Bentleye Bir Mektup TANRI VE YERCEKIMI 1204 Parca 1. SGercek Dinin Kisa Bir Semasi, Newtonin Bir Elyazmasindan EVRENSEL TASAR S 1265 Parca 2. Gercek Dinin Kisa Bir Semasi, Newtonin Bir Elyazmasindan TANRI VE DOAL FELSEFE 1266 COTESUN ÖNSÖZÜ ÜZERINE NOT H. S. THAYER 127Cözümleme AZIZ YARDIMLI 133Sözlük 137Tam Icindekiler Tablosu 139Dizin 141 NEWTON HAKKINDAGalileonun öldügü yil dogan Newton 1643-1727 kendinde oldugu gibi degil, ama cagdas bilim felsefeciliginin onu görmeyi istedigi gibi bilinir bosinanclari altinda ezilen bir simyaci olarak degil, ama pozitivizmin ilk örnegi olarak. Yaygin görüsü özetleyen bir yazara göre, Sundugu bilim görüsü, yazisindaki duruluk, buldugu yeni seylerin sayisi öyle bir fiziksel ve matematiksel kavrayis sergiler ki, bilimde herhangi bir zamanda bir benzeri yoktur. Newton bugün nesnel, pozitif bilimcinin prototipi olarak kabul edilir, ve Philosophiae Naturalis Principia Mathematica ise the opus that laid the foundation for modern science olarak. Bu neredeyse tapinmaya varan tutumun arkasinda Newtonin kalkülüsü, evrensel yercekimi yasasini, ve optik kuramini kesfettigi gibi siradan bilgiler, herkesin bildigi gercekler yatar. Gerceklerin böyle belirlenen Newton fenomeni ile ilgisi baska türlüdür. Ve Newtoni gercekte oldugu gibi tanimak Fizige bir zarar vermeyecektir. En iyi fizikci olan Newtonin olgun yasaminin en büyük bölümünde simya üzerine derledigi dev kaynakca 5000 kadar giristen olusur, ve konu üzerine yazilari matematik ve Smekanik üzerine yazilarinin her birini cok cok asar. Pozitivizm buna karsi cikacak bir saltik gerceklik ölcütü yoktur. Newton bir özege dogru düsme deviminin sarmal bir yol izleyecegini, ve yercekimi kuvvetinin cisimler arasindaki uzakligin karesi ile ters orantili olarak azalmadigini, aslinda hicbir bicimde degismedigini düsünüyordu. Sonunda Hooke tarafindan düzeltildi. Principianin deneyimlerden tümevarim yoluyla türetilen enteresan kavramlari arasinda örnegin kütle yogunluk hacim da bulunur. Böyle seyler peygamberlik karakterine zarar vermek yerine, tersine katkida bulunurlar. Bir Arian olan Newton kuvvetin özdege özünlü oldugu bicimindeki özsel mekanik kavramin dogrulanmasini ateizm olarak gördü. Yercekimi onun icin Hermetik bir Tanrinin Istenci, ve Uzay ise tanrisal sensorium, Tanrinin duyu örgeni idi. Kalkülüsün bulunusuna gelince, bu bilim bugün de kullanilan notasyonu ile Leibniz tarafindan bulunusundan on yil sonra Newton tarafindan, ama ise yaramaz bir akilarfluxions yöntemi ile bir kez daha bulundu. Tapinmak gereksinimi tapinma nesnesini yaratmada hicbir zaman güclük cekmemistir.
