poloneză
Victor Klemperer (1881-1960) - Zyd konwertyta na protestantyzm, ochotnik cesarskiej armii, ktory uwazal sie za Niemca, ale musial nosic zolta gwiazde, choc przetrwal czasy nazizmu dzieki aryjskiej zonie, przeciwnik hitlerowskiego totalitaryzmu, ktory po wojnie przystal do innego totalitaryzmu w NRD - jest skomplikowana soczewka odzwierciedlajaca dramatyczne dzieje Niemiec w XX wieku. W latach 20. byl profesorem romanistyki w Dreznie. Jako Zyd stracil prace w czasach nazistowskich, a potem, jak wszyscy Zydzi, nawet prawo do korzystania z bibliotek publicznych, wreszcie dom. Pod koniec wojny w ostatniej chwili zdolal uniknac wywozki do kacetu. Cala ta trauma wypelnia karty niniejszej ksiazki, szczegolnego "notatnika filologa" analizujacego LTI, lingua tertii imperii, jezyk Trzeciej Rzeszy. Jest to ksiazka szczegolna: analiza jezyka nazizmu, a zarazem relacja z wlasnych i cudzych doswiadczen. Jezyk ten, pojety tutaj jako wszystko, przez co wyraza sie nazizm, a wiec takze zjawiska niewerbalne, zostaje poddany analizie, ktora okaze sie potem prekursorska jako poczatek socjolingwistyki. Dla zwyklego czytelnika wszakze podstawowy walor tej ksiazki to autentycznosc dokumentu historycznego. Nawet przywolane tu rozmowy sa wiernie oddane, gdyz autor przez cale dorosle zycie prowadzil dziennik, w ktorym wszystko od razu zapisywal. W 1995 roku w Niemczech ukazal sie jego fragment obejmujacy lata 1933-1945, zapewniajac autorowi posmiertnie ogromna popularnosc. "LTI" i dziennik czynia Klemperera podstawowym swiadkiem epoki nazizmu i powszedniosci przesladowan Zydow w Niemczech.
